Tak. Jeżeli święto przypada w sobotę, która jest dla Ciebie dniem wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, pracodawca musi obniżyć wymiar czasu pracy o 8 godzin i wyznaczyć inny dzień wolny. Podstawą jest art. 130 § 2 Kodeksu pracy. Termin ustala pracodawca, a wolne musi przypadać w tym samym okresie rozliczeniowym co święto.
Czy za święto w sobotę przysługuje dzień wolny?
Art. 130 § 2 Kodeksu pracy stanowi, że każde święto przypadające w okresie rozliczeniowym i w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Nie chodzi więc o dodatkowy urlop, lecz o prawidłowe ustalenie liczby godzin do przepracowania.
W typowym rozkładzie od poniedziałku do piątku sobota jest dniem wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Gdy przypada na nią święto, pracownik nie powinien przez to pracować o 8 godzin więcej w danym okresie rozliczeniowym. Pracodawca musi odpowiednio zmniejszyć wymiar czasu pracy, zwykle przez wyznaczenie całego dnia wolnego.
Zasadę tę potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 2 października 2012 r., sygn. K 27/11. Jeden dzień nie może jednocześnie realizować dwóch odrębnych tytułów do wolnego – święta i dnia wolnego wynikającego z pięciodniowego tygodnia pracy.
Dlaczego sobota tak, a niedziela nie?
Sobota nie jest sama w sobie ustawowo wolna od pracy. W większości firm wolne w sobotę wynika z organizacji przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Niedziela jest natomiast dniem ustawowo wolnym, a art. 130 § 2 Kodeksu pracy wyraźnie wyłącza święta przypadające w niedzielę.
W praktyce oznacza to:
- Święto w sobotę obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin, jeśli sobota jest dniem wolnym wynikającym z rozkładu pracy.
- Święto w niedzielę nie powoduje obowiązku wyznaczenia dodatkowego poniedziałku ani innego dnia wolnego.
- Święto w dzień roboczy obniża wymiar czasu pracy, ale pracownik korzysta wtedy bezpośrednio z ustawowego dnia wolnego.
- Inny dzień wolny z grafiku może działać tak samo jak sobota, jeżeli święto przypadnie właśnie w tym dniu.
W 2026 roku święta przypadające w sobotę to 15 sierpnia, czyli Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny, oraz 26 grudnia, czyli drugi dzień Bożego Narodzenia. Każde z nich obniża pełnoetatowy wymiar czasu pracy o 8 godzin. Za święta przypadające w niedzielę, między innymi 3 maja i 1 listopada 2026 r., dodatkowe wolne nie przysługuje.
Kto ustala termin dnia wolnego?
Termin wyznacza pracodawca. Może ustalić jedną datę dla całej firmy, różne terminy dla działów albo uwzględnić propozycje pracowników. Pracownik może zgłosić preferowany dzień, ale nie może samodzielnie nie przyjść do pracy bez zatwierdzenia tej daty.
Pracodawca powinien ująć dzień wolny w rozkładzie czasu pracy. Grafik przekazuje się pracownikowi co najmniej 7 dni przed rozpoczęciem pracy w okresie, którego dotyczy rozkład, chyba że przepisy przewidują wyjątek.
Prawidłowe wyznaczenie wolnego przebiega zasadniczo w następujący sposób:
- Pracodawca ustala wymiar czasu pracy z uwzględnieniem święta przypadającego w sobotę.
- Wybiera termin wolny w ramach obowiązującego okresu rozliczeniowego.
- Wprowadza datę do harmonogramu lub przekazuje ją w innej przyjętej w zakładzie formie.
- Rozlicza czas pracy tak, aby pracownik nie przekroczył obniżonego wymiaru godzin.
Dzień wolny może przypadać przed świętem albo po nim. W podstawowym systemie czasu pracy pracownika pełnoetatowego pracującego od poniedziałku do piątku po 8 godzin powinien to być cały dzień, a nie kilka skróconych zmian.
Do kiedy trzeba odebrać wolne?
Dzień wolny trzeba wyznaczyć w tym samym okresie rozliczeniowym, w którym przypada święto. Jeżeli okres rozliczeniowy trwa jeden miesiąc, wolne za sierpniowe święto należy zaplanować w sierpniu, a wolne za grudniowe święto – w grudniu.
| Okres rozliczeniowy | Termin wykorzystania wolnego | Przykład dla 15 sierpnia 2026 r. |
|---|---|---|
| 1 miesiąc | W tym samym miesiącu | Do końca sierpnia 2026 r. |
| 3 miesiące | Do końca danego kwartału | Do końca okresu obejmującego 15 sierpnia |
| 6 miesięcy | Do końca półrocznego okresu rozliczeniowego | Najpóźniej do końca tego okresu |
| 12 miesięcy | Do końca rocznego okresu rozliczeniowego | Najpóźniej do końca 2026 r. |
Nie można dowolnie przenieść wolnego do kolejnego okresu rozliczeniowego. Dokładna data graniczna zależy od tego, kiedy rozpoczyna się i kończy okres stosowany u danego pracodawcy.
L4, urlop i niepełny etat – szczególne sytuacje
Prawo do obniżenia wymiaru czasu pracy należy odróżnić od prawa do „odebrania” konkretnego dnia. Znaczenie ma nie tylko data święta, lecz także harmonogram oraz wymiar etatu.
Najczęstsze przypadki wyglądają następująco:
- L4 w dniu wyznaczonym jako wolny nie daje prawa do kolejnego dnia wolnego. Pracodawca prawidłowo obniżył wymiar czasu pracy i wskazał dzień wolny w grafiku.
- L4 w dniu samego święta nie przekreśla prawa do wolnego, jeżeli pracodawca wyznaczył inny dzień w tym samym okresie rozliczeniowym.
- Urlop wypoczynkowy nie jest udzielany na dzień, który według harmonogramu jest już wolny. Taka data nie pomniejsza puli urlopowej.
- Niepełny etat oznacza proporcjonalne obniżenie wymiaru. Przy połowie etatu święto obniża wymiar o 4 godziny, a nie automatycznie o cały ośmiogodzinny dzień.
- Równoważny system czasu pracy także podlega zasadzie obniżenia wymiaru o 8 godzin dla pełnego etatu. Nie zawsze musi to jednak oznaczać osobny dzień wolny, jeżeli grafik już prawidłowo obejmuje niższą liczbę godzin.
Osoba zatrudniona dopiero po dacie święta co do zasady nie korzysta z obniżenia wymiaru związanego z tym świętem, ponieważ nie pozostawała wtedy w stosunku pracy. W każdym przypadku trzeba sprawdzić konkretny okres zatrudnienia i harmonogram.
Najważniejsza zasada jest prosta: święto w sobotę obniża wymiar czasu pracy, ale termin wolnego wyznacza pracodawca. Pracownik powinien sprawdzić grafik i okres rozliczeniowy, zamiast samodzielnie wybierać datę nieobecności.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej. W sprawie konkretnego harmonogramu lub rozliczenia czasu pracy warto skonsultować się ze specjalistą ds. kadr i płac albo prawnikiem.
