Darowizna to często spotykana forma przekazywania majątku, ale czy wszyscy zdają sobie sprawę, jakie zobowiązania podatkowe się z nią wiążą? W 2026 roku przepisy dotyczące podatku od darowizn uległy zmianom, które mogą znacząco wpłynąć na wysokość należnego podatku. Warto przyjrzeć się bliżej, jakie są zasady opodatkowania darowizn i jakie możliwości uniknięcia tego obowiązku oferuje polskie prawo.
Co to jest darowizna i jak jest opodatkowana?
Darowizna to bezpłatne przekazanie majątku w formie pieniężnej lub rzeczowej na rzecz innej osoby. W świetle polskiego prawa, każda taka transakcja jest potencjalnie opodatkowana podatkiem od spadków i darowizn. Odpowiedzialność za zapłatę podatku spoczywa na osobie obdarowanej, która musi zgłosić darowiznę do Urzędu Skarbowego.
Opodatkowanie darowizny zależy od wartości przekazanego majątku oraz od przynależności darczyńcy i obdarowanego do jednej z trzech grup podatkowych. Te grupy określają, jakie stawki podatkowe będą stosowane oraz jakie są limity zwolnienia z podatku:
- I grupa: małżonkowie, dzieci, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo – kwota wolna od podatku wynosi 36 120 zł.
- II grupa: dalsza rodzina, np. rodzeństwo rodziców, zstępni rodzeństwa – kwota wolna to 27 090 zł.
- III grupa: osoby niespokrewnione – kwota wolna to 5 733 zł.
Jakie są stawki podatku od darowizny w 2026 roku?
Stawki podatku od darowizn różnią się w zależności od grupy podatkowej oraz wartości darowizny przekraczającej kwotę wolną od podatku. Dla każdej z grup obowiązują inne progi i stawki:
| Grupa podatkowa | Kwota nadwyżki | Stawka podatkowa |
| I grupa | do 11 833 zł | 3% |
| I grupa | od 11 833 zł do 23 665 zł | 355 zł + 5% od nadwyżki |
| I grupa | powyżej 23 665 zł | 946,60 zł + 7% od nadwyżki |
| II grupa | do 11 833 zł | 7% |
| II grupa | od 11 833 zł do 23 665 zł | 828,40 zł + 9% od nadwyżki |
| II grupa | powyżej 23 665 zł | 1 893,30 zł + 12% od nadwyżki |
| III grupa | do 11 833 zł | 12% |
| III grupa | od 11 833 zł do 23 665 zł | 1 420 zł + 16% od nadwyżki |
| III grupa | powyżej 23 665 zł | 3 313,20 zł + 20% od nadwyżki |
Jak uniknąć podatku od darowizny?
Istnieje kilka sposobów na uniknięcie płacenia podatku od darowizny, szczególnie jeśli darowizna pochodzi od najbliższej rodziny. Ważne jest, aby zgłosić darowiznę w terminie do Urzędu Skarbowego, co w przypadku najbliższej rodziny pozwala na całkowite zwolnienie z podatku. Wymaga to złożenia formularza SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.
Ponadto, darowizny mieszczące się w kwocie wolnej od podatku dla danej grupy podatkowej również nie są opodatkowane. Warto jednak pamiętać, że suma darowizn od tej samej osoby w ciągu 5 lat jest brana pod uwagę przy obliczaniu kwoty zwolnionej.
Jak zgłosić darowiznę do Urzędu Skarbowego?
Zgłoszenie darowizny do Urzędu Skarbowego jest kluczowe, aby skorzystać z dostępnych zwolnień podatkowych. Dokumenty potrzebne do zgłoszenia darowizny to formularz SD-Z2 dla grupy zerowej (najbliższej rodziny) lub formularz SD-3 dla pozostałych grup podatkowych. Termin na zgłoszenie wynosi:
- 6 miesięcy dla grupy zerowej,
- 1 miesiąc dla grup I-III.
Zgłoszenia można dokonać osobiście w urzędzie skarbowym, elektronicznie przez e-Urząd Skarbowy lub listownie.
Co grozi za niezłożenie zgłoszenia?
Niezłożenie zgłoszenia darowizny w terminie może mieć poważne konsekwencje. W przypadku grupy zerowej, darowizna staje się opodatkowana na zasadach ogólnych, co oznacza konieczność zapłaty podatku. Dodatkowo, niezgłoszenie darowizny może być traktowane jako oszustwo podatkowe, co wiąże się z sankcjami finansowymi.
Darowizna od rodziców, mimo że może być wolna od podatku, wymaga zgłoszenia do urzędu skarbowego, aby skorzystać z tego zwolnienia.
Zmiany w prawie w 2026 roku
Od 2026 roku wprowadzono kilka istotnych zmian dotyczących podatku od darowizn. Zlikwidowano obowiązek przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego przy obrocie majątkiem nabytym w spadku lub darowiźnie, pod warunkiem, że majątek pochodzi od najbliższej rodziny i został zgłoszony do urzędu. Dodatkowo, wprowadzono możliwość przywrócenia terminu zgłoszenia darowizny, jeśli jego przekroczenie nastąpiło bez winy podatnika.
Zmiany te mają na celu uproszczenie procedur i zmniejszenie formalności, co jest korzystne dla obdarowanych. Warto jednak pamiętać o konieczności przestrzegania terminów i dopełniania formalności, aby uniknąć dodatkowych kosztów podatkowych.
Co warto zapamietać?:
- Darowizna to bezpłatne przekazanie majątku, które jest opodatkowane podatkiem od spadków i darowizn, a odpowiedzialność za podatek spoczywa na obdarowanym.
- Kwoty wolne od podatku w 2026 roku: I grupa – 36 120 zł, II grupa – 27 090 zł, III grupa – 5 733 zł.
- Stawki podatku różnią się w zależności od grupy podatkowej i wartości darowizny, np. dla I grupy stawki wynoszą od 3% do 7% w zależności od nadwyżki.
- Aby uniknąć podatku, darowizny od najbliższej rodziny należy zgłosić w ciągu 6 miesięcy, składając formularz SD-Z2.
- Od 2026 roku uproszczono procedury zgłoszenia darowizn, znosząc obowiązek przedstawiania zaświadczenia z urzędu skarbowego dla majątku od najbliższej rodziny.
